12 Eylül 1980
12 Σεπτεμβρίου 1980
Türkiye’nin yakın politik tarihi, 12 Eylül 1980 cuntasıyla şekillendirilmiştir.
Η σύγχρονη πολιτική ιστορία της Τουρκίας διαμορφώθηκε ουσιαστικά, με την χούντα της 12ης Σεπτεμβρίου του 1980.
Birkaç fabrikatör ailesinin yanısıra, ağaların, müteahitlerin, askeri-bürokrat elitin dışındaki toplumsal kesimleri zaten temsil etmeyen parlamenter kuklaoyunu kesintiye uğradı.
Με το κλείσιμο της βουλής διακόπηκε το κοινοβουλευτικό κουκλοθέατρο, που εκπροσωπούσε μόνο τα εξής κοινωνικά στρώματα: τη στρατιωτικό-γραφειοκρατική ελίτ, τους αγάδες και εργολάβους και μερικές οικογένειες που κρατούσαν στα χέρια τους τις φάμπρικες.
Fakat cuntanın asıl hedefi, merkezi iktidarı etkisiz bırakan silahlanmış sokak hareketini dağıtmaktı.
Βασικός στόχος όμως της χούντας, ήταν να χτυπήσει το κίνημα του δρόμου το οποίο ήταν οπλισμένο και είχε ακυρώσει την κεντρική εξουσία.
Cunta bildirisinde temel amaçları açıkça belirtiliyordu; ‘anarşiye son vermek’.
Η ανακοίνωση της χούντας φανέρωνε και τον βασικό σκοπό της: να τελειώσει η αναρχία.
Grevler yasaklandı.
Απαγόρευσαν τις απεργίες.
İç Pazar daraltılarak, dış borçlara endeksli bir ekonomi politikasına geçildi.
Εξασθένισε η εσωτερική αγορά και η χώρα πέρασε στην οικονομική πολιτική που βασίζεται στη δανειοδότηση από το εξωτερικό.
Çünkü Türkiye, ABD’nin kolaylıkla hükmedebildiği sayılı ülkelerden biriydi ve neoliberalizmin ilk kobaylarından biri oldu.
Μιας και η Τουρκία, ήταν από τις λίγες χώρες που μπορούσαν να ελέγχουν οι ΗΠΑ, έγινε ένα από τα πρώτα πειραματόζωα του νεοφιλελευθερισμού.
49 kişi idam edildi.
49 άτομα κρεμάστηκαν.
98 bin kişi örgüt üyeliğinden yargılandı ve 50 bin kişi cezaevlerine sokuldu.
98.000 άτομα δικάστηκαν λόγω του ότι ήταν μέλη παράνομων οργανώσεων και απ’ αυτούς 50.000 μπήκαν στις φυλακές.
650 bin kişi gözaltına alındı ve fişlendi.
650.000 άτομα συνελήφθησαν και φακελώθηκαν.
171kişi işkenceyle öldürüldü.
171 άτομα σκοτώθηκαν με βασανιστήρια.
Dönemin CIA İstasyon Şefi, cuntacılar için ‘bizim çocuklar’ diyordu.
Ο αρχιπράκτορας της CIA εκείνης της εποχής, (Graham Fuller) έλεγε για τους χουντικούς: «είναι δικά μας παιδιά».
2.06
15 Ağustos 1984
15 Αυγούστου 1984
Kürdistan İşçi Partisi (PKK) gerillaları, Eruh ve Şemdinli Karakollarına saldırarak, bugün hala süren bir çatışmanın ilk kurşununu sıktılar.
Η πρώτη σφαίρα στο Κουρδιστάν. Οι αντάρτες του PKK (Εργατικού Κόμματος Κουρδιστάν) επιτέθηκαν στις στρατιωτικές μονάδες της Ερούχ και της Σεμντίνλι, κι έτσι ξεκίνησαν τον πόλεμο που συνεχίζεται μέχρι σήμερα.
İlk kurşun demek doğru olmayabilir.
Αλλά μπορεί να μην είναι σωστό να την ονομάσουμε πρώτη σφαίρα.
Çünkü bu, yüzyılın 29. Kürt isyanıydı.
Γιατί αυτή, ήταν η 29η κουρδική εξέγερση μέσα στη διάρκεια του αιώνα.
TBMM 1. Meclis kayıtlarına da yansıyan, Lozan Anlaşması’nın hemen öncesinde İsmet İnönü’nün kürt aşiret reisleriyle ‘otonomi’ sözü vererek kurduğu ittifak, taşlar yerli yerine oturduktan hemen sonra, 1925 senesinde bozulacaktı.
Η συμμαχία του Ισμέτ Ινονού με τους ηγέτες των κουρδικών φυλών που βασίστηκε στην υπόσχεση της αυτονομίας, και που ξεκίνησε λίγο πριν από την συμφωνία της Λοζάνης και αποτυπώθηκε στα έγγραφα της πρώτης βουλής του 1920, θα χαλάσει το 1925 βάζοντας στην ουσία τα πράγματα στη θέση τους.
Fakat Takrir-i Sükun Yasası’nın tek hedefi Şeyh Sait isyanı değildi.
Ο έκτακτος νόμος Τακριρ-ι Σιουκουν δεν είχε μοναδικό στόχο την εξέγερση του Σεΐχ Σαίτ.
Grevlerin yasaklanması da bir diğer parçasıydı.
Η απαγόρευση των απεργιών αποτέλεσε ένα κομμάτι του έκτακτου αυτού νόμου.
Otonominin bir yalan olduğunu anlamaları bir yana, geçen yıllar, Cumhuriyet’in kürtler için isyanlar ve katliamlar tarihi olacağını gösterdi.
Τα χρόνια που πέρασαν, έδειξαν στους Κούρδους ότι η «δημοκρατία» θα είναι μια ιστορία εξεγέρσεων και εκτελέσεων, ενώ ήδη είχαν καταλάβει ότι η αυτονομία ήταν ένα ψέμα.
1938 Dersim isyanının kanla bastırılmasını Atatürk bizzat yerinde teftiş etmişti.
Στην Εξέγερση του Ντέρσιμ το 1938, ο Ατατούρκ ο ίδιος πήγε με το αεροπλάνο του στη περιοχή μετά την καταστολή, για να επιβλέψει την κατάσταση.
Seyyar ‘İstiklal’ Mahkemeleri’yle onbinlerce kürt kurşuna dizildi.
Με τα «Δικαστήρια της Ανεξαρτησίας» (δικαστήρια που είχαν ιδρυθεί από το 1920 για τους λιποτάκτες και στη συνέχεια χρησιμοποιήθηκαν ενάντια στις εξεγέρσεις) εκτελέστηκαν δεκάδες χιλιάδες εξεγερμένοι Κούρδοι.
87 yıllık tarihi boyunca Cumhuriyet, basit ulusal hakları vermektense kürt kasabı olmayı tercih etti.
Αντί η 87χρονη δημοκρατία να αναγνωρίσει τα απλά εθνικά δικαιώματα των Κούρδων, επέλεξε να γίνει ο χασάπης τους.
Yine de kemalizmin asimilasyon politikaları kürtler için yeterli olmadı.
Παρόλα αυτά, η κεμαλιστική πολιτική για την αφομοίωση των Κούρδων δεν κατάφερε τελικά να τους αφομοιώσει.
İşte Lozan Anlaşması’yla yoksayılan Kürdistan adlı bu sömürge, 1984’ten bugüne varlığını bütün dünyaya gösteriyor.
Το Κουρδιστάν που είναι ουσιαστικά μια αποικιοκρατία και δεν αναφέρεται καν στην Συμφωνία της Λοζάνης, κάνει γνωστή την ύπαρξη του το 1984 σε ολόκληρο τον κόσμο.
Buna rağmen, Türk devleti, bildiği yoldan devam etti.
Το τούρκικο κράτος εξακολουθεί την τακτική που ξέρει.
Sözkonusu savaş, bugüne kadar 30 bin insanın hayatına maloldu.
Με τον συγκεκριμένο πόλεμο, 30 χιλιάδες άτομα έχασαν τις ζωές τους.
Üstelik, Türk devleti, Vietnam’ı unutturan bir vahşetle, gerilla savaşının bedelini halka ödetti.
Επιπλέον το τούρκικο κράτος με την θηριωδία του στο Κουρδιστάν, πολέμησε όλο το λαό όπως ακριβώς είχε γίνει και στο Βιετνάμ.
Fakat Türk devletinin halka karşı savaşında tek cephe Kürdistan değil.
Το Κουρδιστάν δεν αποτελεί το μοναδικό μέτωπο του τούρκικου κράτους.
Halka karşı savaşta neden bu kadar ısrarcı olduğunu anlamamız için, Türkiye Cumhuriyeti’nin selefi Osmanlı’ya kadar gitmemiz icabeder.
Για να καταλάβουμε αυτήν την τακτική (τον πόλεμο δηλαδή ενάντια στον ίδιο του το λαό) πρέπει να παρατηρήσουμε και την Οθωμανική Αυτοκρατορία
Nitekim, günümüz politik güçlerinin kökleri ordadır.
Διότι οι ρίζες των σημερινών πολιτικών δυνάμεων βρίσκονται εκεί.
1909’da, Mahmut Şevket Paşa’nın önderlik ettiği askeri elit, ulema denilen dini elitin iktidarına darbe yapmış, Abdülhamit’i tahttan uzaklaştırmıştı.
Το 1909 εξορίστηκε από το παλάτι Ο Σουλτάνος Αμπντουλχαμίτ, που είχε στην επιρροή του την θρησκευτική ελίτ των ουλεμάδων. Εξορίστηκε με πραξικόπημα της στρατιωτικής ελίτ, που είχε αρχηγό τον Μαχμούτ Σεβκέτ Πασά.
1923’te Cumhuriyet’i kuran da aynı elitten başkası değil.
Η ίδια ελίτ ίδρυσε την δημοκρατία το 1923.
Tek partili sistem 1946’da Demokrat Parti kurulana kadar sürmüştü.
Το μονοκομματικό σύστημα του Ρεπουμπλικανικού Λαϊκού Κόμματος του Κεμάλ, συνέχισε μέχρι που το 1946 εμφανίστηκε το Δημοκρατικό Κόμμα.
Türkiye’nin tek demokratik döneminin, Demokrat Parti’yi iktidardan uzaklaştırarak Başbakan’ı idam eden 60 cuntasıyla geldiği iddia edilir.
Υπάρχουν ισχυρισμοί, ότι το μοναδικό δημοκρατικό σύνταγμα της χώρας ξεκινά με την χούντα του 1960, που απομάκρυνε το Δημοκρατικό Κόμμα από την κυβέρνηση και κρέμασε τον Πρωθυπουργό.
Hatta 71 ve 80 cuntası, bu demokrasinin ülkeye fazla geldiğini iddia ederek ortaya çıkar.
Και μάλιστα οι επόμενες χούντες (1971-1980) έλεγαν ότι τόση δημοκρατία ήταν πολύ για την χώρα.
Sol
Αριστερά
Gerçekten de 1965 seçimlerinde, ilk defa bir sol parti (Türkiye İşçi Partisi) 15 sandalyeyle Meclis’te görünür.
Και όμως πράγματι, στις εκλογές του 1965 πρώτη φορά ένα αριστερό κόμμα (Εργατικό Κόμμα της Τουρκίας) εμφανίζεται στην βουλή με 15 έδρες.
68 gençlik hareketiyle daha da güçlenen bu sol dalga, karşısında 71 cuntasını bulmuş ve ilk sol gerilla grupları bu dönemde ortaya çıkmıştır.
Αυτό το κύμα της αριστεράς ενδυναμώθηκε ακόμα πιο πολύ με το κίνημα της νεολαίας του ‘68 και όταν συναντήθηκε με τη την χούντα του 1971 φύτρωσαν οι πρώτες ομάδες αντάρτικου μέσα του.
Türkiye Halk Kurtuluş Partisi-Cephesi, Che Guevara etkileri güçlü olan bir şehir gerilla hareketidir.
Το Λαϊκό Απελευθερωτικό Κόμμα Μέτωπο ήταν ένα κίνημα ανταρτών πόλεως και είχε δυνατή επιρροή από την θεωρία του Τσε Γκεβάρα.
TKP-ML Türkiye İşçi Köylü Kurtuluş Ordusu, ortodoks anlamda maoistir ve kır gerillasına yönelir.
Το TKP-ML ( Απελευθερωτικός Στρατός Εργατών και Αγροτών) βασίστηκε ορθόδοξα στην θεωρία του Μάο και κατευθύνθηκε στο αντάρτικο στα βουνά.
Daha sonraları Enver Hocacı bir çizgiye evrilecek olan Türkiye Halk Kurtuluş Ordusu da o dönem kır ve şehir gerilla eylemleri düzenler.
Και το THKO (Λαϊκός Απελευθερωτικός Στρατός) εκείνη την περίοδο, διοργάνωσε αντάρτικες δράσεις στα βουνά και στις πόλεις, ενώ αργότερα τάχθηκε στην γραμμή του Ενβέρ Χότζα.
Bu üç örgüt, idamlar, infazlar, işkenceler ve cezaevleriyle neredeyse 2 yıl içinde yokedildiler.
Αυτές οι 3 οργανώσεις αφανιστήκαν μέσα σε 2 χρόνια, καθώς τα μέλη τους φυλακίστηκαν και βασανίστηκαν και τα ηγετικά τους στελέχη κρεμάστηκαν και εκτελέστηκαν.
Ve hemen ardından, efsaneleşerek her yere yayıldılar.
Και αμέσως μετά, οι νεκροί έγιναν μύθος και οι οργανώσεις εξαπλώθηκαν παντού.
Takip eden yıllarda, onlara referans veren onlarca örgüt oluşmuş ve geniş toplumsal kesimlere yayılmıştı bile.
Είχαν συγκροτηθεί δεκάδες ένοπλες ομάδες που είχαν τα ριζώματά τους σ’ αυτές τις 3 και είχαν βρει δυνατή υποστήριξη από τα φτωχά κοινωνικά στρώματα.
Mesela 1977 1 Mayıs’ında 500 bin kişinin Taksim Meydanı’nda toplanmasından korkan devlet güçleri kalabalığa ateş açmış ve 33 kişinin ölümüne yolaçmışlardı.
Την πρωτομαγιά του 1977 μαζεύτηκαν 500.000 άτομα στην Πλατεία Ταξίμ. Οι «γνωστοί-άγνωστοι» του κράτους άνοιξαν πυρ από τα γύρω κτίρια και σκότωσαν 33 άτομα.
1978-80 Fatsa’sı, Türkiye’nin ilk sosyalist uygulamalarının sergilendiği belediyeydi. Devrimci Yol’un zaferiyle halkın karar organları olan halk meclisleri birçok mahallede işlerlik kazandı.
Η Φάτσα (κωμόπολη στη μαύρη θάλασσα) το 1978-1980 ήτανε ο πρώτος δήμος κομουνιστών στην χώρα. Με την νίκη του Επαναστατικού Δρόμου, σε πολλές γειτονιές δημιουργηθήκαν λαϊκές συνελεύσεις ως όργανα αποφάσεων του δήμου.
Antifaşist mücadele mahalle mahalle, sokak sokak safları belirler noktaya varmıştı. Her örgütün ‘kurtarılmış bölgeleri’ vardı.
Ο αντιφασιστικός αγώνας είχε φτάσει σε τέτοιο επίπεδο, ώστε διασχίζοντας την κάθε γειτονιά δημιουργούνταν «απελευθερωμένες» γειτονιές.
Bunlardan biri de devlet güçlerinin buldozer ve panzerlerle 2 eylül 1977 tarihinde saldırarak yıktığı, bir tür işgal semti olan 1 Mayıs’tı. Maoistlerin etkin olduğu direnişçilerden 12 kişiyi ateş açarak öldüren devlet güçleri, arazi mafyası ve belediyeye karşı mücadele eden Halk Komitesini de tutukladı.
Μια απ’ αυτές τις γειτονιές, ήταν η Μπιρμαϊς (πρωτομαγιά). Επρόκειτο για την κατάληψη μιας εργατικής γειτονιάς στην Ανατολική πλευρά της Ιστανμπούλ που καταστράφηκε από τις μπουλντόζες και τις αύρες της αστυνομίας. Από τους αντιστεκόμενους σκοτωθήκαν 12 άτομα, όταν οι κρατικές δυνάμεις άνοιξαν πυρ, ενώ συνελήφθη η λαϊκή επιτροπή που ανήκε στις μαοϊκές οργανώσεις και είχε καταφέρει να διώξει από τη γειτονιά την μαφία και τον δήμο .
Sivil faşistlerin yetersiz kalmaya başladığı, silahlı güçlerce kurtarılmış bölgelerin yaratıldığı bir ortamda işbaşına gelen cunta, en az 10 yıl süren bir karanlığın da başlangıcıydı.
Η χούντα ήταν η αρχή ενός δεκάχρονου σκοταδιού και ήρθε σε μια στιγμή που είχαν δημιουργηθεί απελευθερωμένοι χώροι με την βοήθεια των ένοπλων λαϊκών δυνάμεων. Τη χούντα την είχαν ανάγκη γιατί οι φασίστες δεν τους ήταν πια αρκετοί.
Genelkurmay Başkanlığı’nın Diyarbakır zindanında yaşananlarla ilgili olarak yaptığı şu açıklama dahi durumun vahametini somutlamaya yeterlidir: “26 Aralık 1978 tarihinden bugüne kadar 63.900 kişinin bu tutukevine girdiği, bu süre içinde 53 ölüm olayına rastlandığı, bu 53 ölüm olayından;
Σύμφωνα με την ανακοίνωση του Επιτελείου των Τούρκικων Ενόπλων Δυνάμεων, από το 1978 μέχρι σήμερα 63.900 άτομα μπήκαν στην φυλακή του Ντιαρμπακίρ και 53 απ’ αυτούς έχασαν τη ζωή τους. Αναλυτικά:
14 kişinin kendini astığı veya yaktığı,
14 άτομα κρεμάστηκαν.
23 kişinin çeşitli hastalıklardan öldüğü,
23 άτομα πέθαναν από διάφορες αρρώστιες.
9 kişinin ölüm orucu veya açlık grevlerinde öldüğü,
9 άτομα πέθαναν σε απεργία πείνας.
7 kişinin işkenceden öldüğü…”
7 άτομα πέθαναν από βασανιστήρια.
1991’de Zonguldak’tan Ankara’ya yürüyen 100 bin maden işçisi, bu karanlıkta ilk defa parlayan bir mum gibiydi.
Το 1991 ήταν το πρώτο κερί που άναψε στο σκοτάδι της χούντας: 100.000 μεταλλωρύχοι περπάτησαν από την Ζόνγκουλντακ προς την Άγκυρα.
Aynı yıl çıkarılan bir yasayla cezaevlerinden salınan sol için de yeni bir dönem başlıyordu.
Τον ίδιο χρόνο, συντάχθηκε ένας νόμος σύμφωνα με τον οποίο αποφυλακίστηκαν σχεδόν όλοι οι αριστεροί, για τους οποίους ξεκίνησε μια άλλη εποχή.
Cunta öncesinin en güçlü örgütlerinden Devrimci Yol, Kurtuluş ve Türkiye Komünist Emek Partisi yasal parti kurmaya yönelirken, yeni bir şehir gerilla hareketi de doğum aşamasındaydı.
Οι 3 από τις μεγαλύτερες οργανώσεις: ο Επαναστατικός Δρόμος, η Απελευθέρωση και το Κομουνιστικό Κόμμα Εργατιάς κατευθύνθηκαν στην ίδρυση νόμιμου κόμματος, ενώ ταυτόχρονα ξεκινούσε ένα καινούριο κύμα αντάρτικου πόλεως.
1989 1 Mayıs’ında Taksim’e yürümek isteyen binlerce gösterici polisle çatışıyordu.
Την πρωτομαγιά του 1989 χιλιάδες διαδηλωτές έδιναν μάχη με την αστυνομία για να μπούνε στην πλατεία του Ταξίμ.
Mehmet Akif Dalcı, bu sırada bir trafik polisi tarafından alnından vurularak öldürüldü.
Εκείνες τις ώρες, ο Μεχμέτ Ακίφ Νταλτζί πυροβολήθηκε στο μέτωπο από έναν τροχονόμο.
Aynı polis birkaç gün sonra Devrimci Sol tarafından öldürüldü.
Ο ίδιος τροχονόμος σκοτώθηκε ύστερα από λίγες μέρες από την Επαναστατική Αριστερά.
Şehir gerillasının yeni dönemi bu eylemle başladı.
Η νέα εποχή για το αντάρτικό πόλεως ξεκίνησε με αυτή τη δράση.
1996’da ülkenin en büyük iki patronundan biri olan Sabancı’nın öldürülmesine kadar uzandı bu dalga.
Εξαπλώθηκε και κορυφώθηκε το 1996 με την επίθεση στον Σαμπαντζί, ενός επιχειρηματία από τις 2 πιο ισχυρές οικογένειες της Τουρκίας.
Fakat 90’lı yılların Türkiye soluna da damgasına vuran başka bir ateş odağı vardı; Kürdistan’daki gerilla savaşı yoğun katılımlarla, ikili iktidar durumu yaratan bir aşamaya gelmişti. Hatta birçok bölgede, 14 yaşının üzerindeki kürt gençleri zorla gerillaya alındı.
Υπήρχε όμως κι ένας άλλος κύκλος φωτιάς που σφράγισε την τούρκικη αριστερά: ο πόλεμος των ανταρτών στο Κουρδιστάν είχε φτάσει με την μεγάλη συμμετοχή και της νεολαίας σε ένα πολύ υψηλό επίπεδο. Σε πολλές περιοχές, οι Κούρδοι πάνω από 14 ετών υποχρεώθηκαν στη συμμετοχή του αντάρτικου του βουνού.
Etrafında yarattığı kürt aydınlanmasıyla, geniş bir yığını harekete geçiriyordu.
Με τον κουρδικό διαφωτισμό που δημιουργήθηκε από τον ανταρτοπόλεμο, κινητοποιήθηκε μεγάλο κομμάτι του κουρδικού πληθυσμού.
Türk devletinin en kanlı dönemlerinden biri de böyle başladı.
Έτσι λοιπόν, ξεκίνησε η πιο αιματοβαμμένη περίοδος του τούρκικου κράτους.
Devletin politikası daha fazla zulüm, köyleri yakmak ve zorunlu göç oldu.
Η κρατική πολιτική επικεντρώθηκε στο να δυσκολέψει όσο γινόταν τη ζωές των Κούρδων. Κάψανε τα χωριά τους και τους υποχρέωσαν σε εσωτερική μετανάστευση.
1993’ten itibaren polis devletinin en açık uygulamalarına gidildi.
Από το 1993 κατευθύνθηκαν σε πιο φανερές εφαρμογές της αστυνομοκρατίας.
Direksiyon, Demirel-Çiller-Ağar çetesinin elindeydi.
Το τιμόνι ήταν στο χέρι της συμμορίας των Ντεμιρέλ-Τσιλέρ-Αγάρ, της αποκαλούμενης κεντροδεξιάς.
Ağar’ın ifadesiyle; ‘bin gizli operasyon’ gerçekleştirmişlerdi.
Σύμφωνα με τα λεγόμενα του Αγάρ πραγματοποιήθηκαν «1000 μυστικές επιχειρήσεις».
1994 yılında, İstanbul’un göbeğinde Özgür Ülke adlı günlük gazete bu çetenin emriyle havaya uçuruldu.
Με τη διαταγή αυτής της συμμορίας, το 1994 στο κέντρο της Ιστανμπούλ ανατινάχθηκε η καθημερινή εφημερίδα Ελεύθερη Χώρα.
1995 12 Mart’ında alevilerin ve solcuların yoğun olduğu İstanbul Gazi Mahallesi’nde kahveler otomatik silahlarla tarandı ve 1 kişi hayatını kaybetti.
Στις 12 Μαρτίου του 1995 στην περιοχή Γκάζι που βρίσκεται στην ευρωπαϊκή πλευρά της Ιστανμπούλ και κατοικούν αλεβίδες και αριστεροί, «άγνωστοι» πυρπόλησαν καφενεία και σκοτώθηκε ένα άτομο.
Daha sonradan açığa çıktığı şekilde bu saldırı da aynı çetenin emriyle Osman Gürbüz adlı kontrgerilla elemanı tarafından gerçekleştirilmişti.
Όπως αποκαλύφθηκε στη συνέχεια και αυτή η επίθεση σχεδιάστηκε από την ίδια συμμορία και εκτελέστηκε από τον Οσμάν Γκιορμπούζ.
Fakat bu provokasyon, beklemedikleri kadar güçlü bir halk direnişiyle yanıtlandı.
Αυτή όμως η προβοκάτσια απαντήθηκε με μια δυναμική λαϊκή αντίσταση που δεν είχαν προβλέψει.
Mahallede toplanan 5 bin kişi Karakol’a doğru yürüyüşe geçti ve taşlarla polisi süpürdü.
Στην περιοχή συγκεντρώθηκαν 5.000 άτομα και έκαναν πορεία προς το αστυνομικό τμήμα «σκουπίζοντας» τους ματάδες.
Polisin kalabalığa açtığı ateşle 17 isyancı can verdi.
Από τα πυρά της αστυνομίας σκοτώθηκαν 17 εξεγερμένοι.
Aynı gün 1 Mayıs mahallesindeki barikatlara saldıran polis 2 kişiyi daha öldürdü.
Την ίδια μέρα η αστυνομία επιτέθηκε και στη γειτονιά Μπίρμαϊς (Πρωτομαγιά) και στα οδοφράγματα σκοτώθηκαν 2 άτομα.
Fakat isyan dinmedi.
Η εξέγερση όμως δεν σταμάτησε.
90’lı yılların illegal sol gruplarının yoğun olduğu bu gibi yoksul semtlerde (Gülsuyu, Okmeydanı, Nurtepe...vs.) barikatlar kuruldu.
Σε πολλές φτωχογειτονιές (Γκιουλσουγιού, Οκμειντανί, Νουρτεπέ κ.τ.λ.) στήθηκαν οδοφράγματα από τις παράνομες αριστερές οργανώσεις της δεκαετίας του ’90.
İstanbul’da bir mahalle tarihte ilk defa 3 gün barikatlarla savunuldu.
Πρώτη φορά μια γειτονιά της Ιστανμπούλ αμύνθηκε επί τρεις συνεχόμενες μέρες στήνοντας οδοφράγματα.
Sokak hareketinin bu yeni döneminde asıl zirve 1996 1 Mayıs’ıydı.
Η κορυφαία στιγμή της νέας εποχής του κινήματος δρόμου, ήταν η Πρωτομαγιά του 1996.
Onlarca sol örgütün binlerce maskeli taraftarı, Kadıköy’ü deyim yerindeyse devlet güçlerinden temizlediler.
Χιλιάδες άτομα από τις αριστερές οργανώσεις έδιωξαν από την Καντικιόι (λιμάνι στα ανατολικά της Ιστανμπούλ) τις κρατικές δυνάμεις.
Açılan ateş sonucu 3 gösterici hayatını kaybetti.
3 άτομα έχασαν τη ζωή τους από τα πυρά της αστυνομίας.
Ele aldığımız bu tarih boyunca, 1 Mayıs ve Kürt katliamlarının yanısıra cezaevlerinde de ‘öldürücü’ bir devlet geleneği sürer gider.
Καθ’ όλη τη διάρκεια της ταραγμένης αυτής περιόδου, και παράλληλα με τις μαζικές δολοφονίες τόσο των Κούρδων όσο και των διαδηλωτών στις πρωτομαγιές, συνεχίζεται ακόμη μια δολοφονική κρατική «παράδοση» αυτή τη φορά, μέσα στις φυλακές.
1984 , 1996 ve 2000 politik tutsakların tek tip elbise ve hücre tipi cezaevlerine karşı ölüm oruçlarında can verip sakat kaldıkları tarihlerdir.
Το 1984, το 1996 και το 2000 είναι σημαντικές χρονιές για τον αγώνα των πολιτικών κρατούμενων που αγωνίζονται ενάντια στην επιβολή στολής και ενάντια στα λευκά κελιά. Οι αγώνες τους θα κορυφωθούν με εξοντωτικές απεργίες πείνας.
Birçok marksist-leninist örgütün üyesi 12 tutsak, 1996’da hücrelere geçilmesini engellemek için bu eylemle can verdiler.
Το 1996 προκειμένου ν’ αποτραπούν μεταγωγές σε «νέου τύπου φυλακές», 12 κρατούμενοι από διάφορες μαρξιστικές-λενινιστικές οργανώσεις έχασαν τη ζωή τους από απεργία πείνας.
Ηücrelere geçiş, 19 Aralık 2000 tarihindeki operasyonda 32 politik tutsağın öldürülmesiyle başladı..
Στις 19 Δεκέμβρη του 2000 ξεκίνησε η μεταγωγή των κρατουμένων στα λευκά κελιά, κοστίζοντας τη ζωή σε 32 από αυτούς.
O gün, politik tutsakların bulunduğu 22 cezaevine aynı anda operasyon başlatılmıştı.
Εκείνη τη μέρα, εξελίσσονταν «επιχειρήσεις» σε 22 φυλακές ταυτόχρονα.
Ümraniye ve Çanakkale Cezaevleri’nde tutsaklar 3 gün boyunca, kimyasal bombalara ve taranmalarına rağmen direndiler.
Στις φυλακές Ουμράνιε και Τσανάκαλέ, οι κρατούμενοι αντιστάθηκαν για 3 μέρες στη ρίψη χημικών και στα συνεχόμενα πυρά.
Bütün politik tutsaklar hücrelere sevkedildiler.
Τελικά όλοι οι πολιτικοί κρατούμενοι μεταφέρθηκαν στα λευκά κελιά.
Eylül ayında başlayan ölüm orucu, ilerleyen 4 yıl boyunca 122 kurban verdi.
Η απεργία πείνας που ξεκίνησε το Σεπτέμβριο του 2000 και συνεχίστηκε για 4 χρόνια, είχε 122 θύματα.
Ve yüzlerce politik tutsak, aynı eylemden sonra sakat kaldı.
Εκτός από τους νεκρούς, εκατοντάδες κρατούμενοι έμειναν ανάπηροι ή έχασαν την μνήμη τους.
Onlardan birçoğuyla birlikte, ‘Türkiye devrimci hareketi’ de hafıza kaybına uğradı.
Η αμνησία δεν χτύπησε μόνο τους απεργούς πείνας, αλλά και το επαναστατικό κίνημα της Τουρκίας.
Son onyıllar hafızalardan silindi.
Οι τελευταίες δεκαετίες διαγράφηκαν από τη μνήμη.
Cuntayla başlayan radikal solun yokedilmesi operasyonunda son darbe vurulmuştu.
Και αυτό, ήταν το τελευταίο χτύπημα της επιχείρησης για την εξαφάνιση της αριστεράς.
28 Şubat 1996: Postmodern Cunta
28 Φεβρουαρίου 1996: Μεταμοντερνιστική χούντα.
1960 Cuntası’yla başlayan modern Türkiye’nin politik yaşamındaki bir diğer kesim de islamcılardı.
Κομμάτι της σύγχρονης πολιτικής ζωής της Τουρκίας, που ξεκινά με την χούντα του 1960, αποτελούσαν και οι ισλαμιστές.
Aslında onlar, 1909’dan bu yana devletin yaslandığı iki tarihsel politik gelenek arasındaki çatışmanın ‘dinsel cemaat ve ulema’ tarafıydılar.
Από το 1909 κι έπειτα, οι ισλαμιστές αποτέλεσαν την μία από τις δυο αντιμαχόμενες πλευρές της πολιτικής ζωής του τόπου, ρόλο, που πριν κρατούσαν οι ουλεμάδες και η θρησκευτική ελίτ.
1925 yılında ‘şapka devrimi’ adı verilen, fesin ve sarığın yasaklandığı kanunlarla Avrupalılaşma ve batılılaşma serüveni kültürel doruğuna varmıştı.
Το 1925 με την «επανάσταση του καπέλου» ο Μουσταφά Κεμάλ απαγόρεψε τo σαρίκι και το φέσι, ως κορυφαίο βήμα της κουλτούρας στην περιπέτεια του εξευρωπαϊσμού και του εκδυτικισμού.
Fakat 1990’lı yıllar boyunca üniversitelerde öğrenciler türbanın serbestçe giyilebilmesi için eylemler yapıyorlardı.
Τι ειρωνεία όμως; Κατά τη διάρκεια της δεκαετίας του ‘90 οι φοιτήτριες έκαναν διαδηλώσεις ενάντια στην απαγόρευση της μαντίλας.
Bu paradoksla geçen onyıllar, batı ve doğu arasında sıkışıp kalmanın kimlik kriziyle damgalanmıştı.
Οι δεκαετίες που πέρασαν, με όλες αυτές τις αντιφάσεις επισφράγισαν την κρίση ταυτότητας, μιας κοινωνίας παγιδευμένης ανάμεσα στη δύση και στην ανατολή.
Batılılaşmanın siyasal hedefi olan AB’ne giriş sürecinde Türkiye, kendine sentetik bir kimlik geliştirdi; liberal müslümanlık.
Μέσα στις διαδικασίες της Ε.Ε. η Τουρκία δημιούργησε μια συνθετική ταυτότητα, την ταυτότητα του φιλελεύθερου μουσουλμάνου.
1996 yılında, ordunun emriyle geleneksel islamcı Erbakan’ın hükümetten uzaklaştırıldığı 28 Şubat postmodern cuntası gerçekleşti.
Στις 28 Φεβρουαρίου του 1996, πραγματοποιήθηκε η λεγόμενη «μεταμοντερνιστική χούντα» και εκδιώχθηκε από την κυβέρνηση ο παραδοσιακός ισλαμιστής Ερμπακάν.
Ordu, islamcılara sakallarını kesmelerini emretmişti.
Ο στρατός διέταξε τους ισλαμιστές να ξυρίσουν τα μούσια τους.
Onlar orda durmadılar; tesettür defilelerine varacak kadar modernize oldular.
Και οι ισλαμιστές «προχώρησαν» και εκσυγχρονίστηκαν…φτάνοντας στο σημείο να κάνουν ντεφιλέ για τη μαντίλα.
Böylece liberal müslümanlığın ‘milli şef’ ikonu Tayyip Erdoğan’ın ortaya çıkma zemini de oluştu.
Η εικόνα του εθνικού αρχηγού των φιλελεύθερων μουσουλμάνων, ήταν έτοιμη να εμφανιστεί στο πρόσωπο του Ταγίπ Ερντογάν.
Fakat Erdoğan-Gül ikilisi daha yeni partilerinin adını bile koymadan Beyaz Saray’a gittiklerinde herkes yeni bir hükümetin yolda olduğunu anlamıştı.
Κατά την επίσκεψή τους στο Λευκό Οίκο, το δίδυμο Ερντογάν-Γκιούλ, και πριν καν δώσουν την ονομασία στο καινούριο τους κόμμα, κατέστησαν σε όλους σαφές ποια θα ήταν η επόμενη κυβέρνηση.
Çünkü Türkiye denilen bu büyük pastanın en büyük dilimi dış borçlar adı verilen Beyaz Saray’ın haracıdır.
Το χαράτσι του Λευκού Οίκου για τα λεγόμενα «εξωτερικά χρέη», αποτελεί και το μεγαλύτερο κομμάτι της τούρτας, που λέγεται Τουρκία.
Türkiye’de hükümet kurmak, devleti IMF’den 4 yıllığına kiralamak gibi birşeydir. O yüzden bütün partiler muhalefette IMF karşıtı, hükümete gelince de IMF taraftarıdır. Tıpkı Erdoğan gibi.
Το να φτιάξεις μια κυβέρνηση στην Τουρκία σημαίνει: να νοικιάσεις το κράτος από το Δ.Ν.Τ. για 4 χρόνια. Γι’ αυτό και όποιο κόμμα είναι αντιπολίτευση, είναι κατά του Δ.Ν.Τ. και όταν γίνεται κυβέρνηση είναι φυσικά υπέρ. Έτσι συνέβη και με τον Ερντογάν.
Ergenekon
Εργενεκόν
3 Ocak 1997 tarihinde Susurluk’ta bir kamyona çarpan mersedesi süren polis müdürüyle birlikte meşhur bir faşist tetikçi olan Abdullah Çatlı da hayatını kaybetti.
Στις 3 Ιανουαρίου του1997, στην Σουσουρλούκ, καθώς ο διευθυντής της αστυνομίας οδηγούσε μια μερσεντές, τράκαρε μ’ ένα φορτηγό, και σκοτώθηκε μαζί με τον συνεπιβάτη του, Αμπντουλάχ Τσατλί, γνωστό φασίστα εκτελεστή.
Kürt toprak ağası ve milletvekili Bucak kazadan sağ kurtuldu.
Από τη μερσεντές βγήκε ζωντανός, ο Κούρδος μεγαλοαγάς και βουλευτής Μπουτζάκ.
Polis devletinin saklanır bir tarafı kalmamıştı.
Η διαπλοκή και η μπατσοκρατία δεν μπορούσαν να κρυφτούν πια με τίποτα.
1952’de NATO’ya katılan Türkiye’nin ilk gladyo operasyonu, İsmet İnönü’nün damadı Metin Toker tarafından tasarlanan 6-7 Eylül Olayları’ydı. O günden beri linç kültürünün değişik versiyonlarıyla tanışmak mümkün.
Είχαν παρουσιαστεί ήδη με την είσοδο της Τουρκίας το 1952 στο Ν.Α.Τ.Ο., και επιβεβαιώθηκαν με την πρώτη οργανωμένη παρακρατική επιχείρηση που έλαβε χώρα στα γεγονότα της 6ης και 7ης Σεπτεμβρίου του ’55. Τα γεγονότα αυτά σχεδιάστηκαν από τον Μετίν Τοκέρ, γαμπρό του Ισμέτ Ινονού κι από εκείνη τη μέρα, καινούριες και ποικίλες μορφές λυντσαρίσματος εμφανίστηκαν.
Ve bugün, daha sahici bir demokrasi oyunu için, Türk devleti modernize ediliyor.
Σήμερα το τούρκικο κράτος, προκειμένου να παίζει το «αληθοφανές παιχνίδι της δημοκρατίας», εκσυγχρονίζεται.
Vahşi derin devletin saldırıları altında, bu modernizasyon ihalesini üstlenebilecek bir sol kalmamıştı ortada.
Καμιά Αριστερά όμως, δεν είχε απομείνει για να συμμετάσχει σ’ αυτήν τη δημοπρασία του εκσυγχρονισμού.
Την τσάκισαν οι άγριες παρακρατικές επιθέσεις.
İhaleyi Erdoğan’ın liberal müslümanları üstlendiler.
Έτσι, την δημοπρασία ανέλαβαν οι φιλελεύθεροι μουσουλμάνοι του Ερντογάν.
Orduyu kışlasına sokmayı henüz başaramamış olsa da politik rolünü daraltmayı başarmış olan Erdoğan hükümetinin en önemli saldırısı Ergenekon Davası oldu.
«Η δίκη του Εργενεκόν» ήταν η πιο σημαντική νίκη της κυβέρνησης του Ερντογάν, καθώς κατάφερε ν’ αποδυναμώσει τον πολιτικό ρόλο του στρατού, ο οποίος όμως δεν περιορίστηκε αποκλειστικά και μόνο στα στρατόπεδά του.
Özellikle, eski Özel Savaş Dairesi Başkanı Veli Küçük adlı generalin tutuklanması şaşırtıcı bir gelişmeydi.
Η σύλληψη του πρώην αρχηγού των ειδικών δυνάμεων, στρατηγού Βελί Κιουτσούκ, ήταν αυτή που δημιούργησε εύλογες απορίες.
90’lı yılların terminatörü Küçük, cinayetleriyle sol ve kürt hareketi açısından bilinen bir isimdi.
Ο εκτελεστής Κιουστούκ, ήταν γνωστός από την δεκαετία του’90 για τις δολοφονίες Κούρδων.
Çatışmanın taraflarını tanımlamak hiçbir zaman kolay değildi.
Διαπιστώνουμε λοιπόν, ότι ποτέ δεν ήταν εύκολο να οριστούν ξεκάθαρα τα μέτωπα αυτής της μάχης.
Akdeniz kültürüyle yoğrulmuş batısında ve sahil bölgelerinde Mustafa Kemal’in kurduğu CHP etkinken, islamın tartışılmaz hakimiyetindeki Türkiye’nin iç bölgeleri Erdoğan’ın AKP’sinin elinde.
Οι δυτικές και παραλιακές περιοχές που έχουν διαμορφωθεί με τη μεσογειακή κουλτούρα, ήταν πάντα υπό τον έλεγχο του CHP ( Ρεπουμπλικανικού Λαϊκού Κόμματος του Μουσταφά Κεμάλ), ενώ στα βάθη της Τουρκίας που επικρατεί ολοκληρωτικά το Ισλάμ, το κόμμα του Ερντογάν AKP (Δικαιοσύνη και Ανάπτυξη) έχει τον πλήρη έλεγχο.
Aslında bu iki kültür, birbirlerine iki ayrı ülke kadar uzak.
Βασικά αυτές οι δύο κουλτούρες είναι τόσο διαφορετικές, όσο μπορεί να είναι και μια χώρα από την άλλη.
Ülkenin içinde bulunduğu politik süreç bakımından kemalistler muhafazakar, islamcılar ise değişimci rolündeler.
Μέσα στη διαδικασία του εκδημοκρατισμού, οι κεμαλιστές είναι οι συντηρητικοί και οι ισλαμιστές παίζουν τον ρόλο των προοδευτικών.
Gerçek şu ki Türkiye’de düzen, polis devletinin yoğun sömürü ilişkilerini ve derin toplumsal eşitsizliği zorla ayakta tutmasına dayanıyor.
Η αλήθεια όμως είναι, ότι στην Τουρκία η «τάξη» βασίζεται ακόμα στην μπατσοκρατία που με τη βία κρατάει όρθια την βαθιά κοινωνική ανισότητα και τις σκληρές σχέσεις εκμετάλλευσης.
Politika sahnesinden sürekli kovulan ve çıkarlarını ifade edebilecekleri zeminlerden yoksun büyük çoğunluk açısından bugün yaşanan değişimin bir anlam ifade edip etmediği cevapsız bir sorudur.
Για την μεγάλη πλειοψηφία του πληθυσμού, αναπάντητο μένει το ερώτημα, αν έχει κάποιο νόημα η πολιτική αλλαγή, καθώς αυτή η πλειοψηφία, εκδιώκεται συνέχεια από το πολιτικό προσκήνιο και δεν έχει τη δυνατότητα να διεκδικήσει τα κοινωνικά του οφέλη.
Zorba bir devlet tarafından tebalaştırılmış ve yarısı şehirlerde yaşayan bu nüfus, sadece sert sömürü ilişkileri tarafından değil, aynı zamanda sert kültürel ilişkiler tarafından kuşatılmıştır.
Αυτός ο πληθυσμός –υπήκοος ενός κράτους δυνάστη, που το μισό του ζει στις πόλεις, πολιορκείται όχι μόνο από τις σκληρές σχέσεις εκμετάλλευσης, αλλά και από τις σκληρές πολιτισμικές παραδόσεις.
Bu topraklarda doğan insan teki’nin zihinsel ve duygusal gelişimi, öncelikle bu iki duvara çarparak dağılır.
Η ψυχική και διανοητική ανάπτυξη του ατόμου που γεννιέται σ’ αυτόν τον τόπο, κομματιάζεται πρωτίστως από την πρόσκρουση πάνω σ’ αυτές τις σκληρές πραγματικότητες.
Bu yüzden, kemalist, islamcı, kürt gibi merkezi politik figürler, kendilerini önceleyen Özal makyavelizmiyle uzlaşarak ‘herkesin herkese karşı savaşı’nda yerlerini alırlar.
Γι’ αυτό το λόγο, οι κεντρικές πολιτικές φιγούρες όπως (κεμαλιστής-ισλαμιστής-κούρδος) συμβιβάζονται με τον μακιαβελισμό του Οζάλ , ο οποίος είχε προηγηθεί και παίρνουν μια θέση στο πόλεμο: όλοι εναντίων όλων!
Bütün bu kimlikleri öğüten neoliberal ideolojinin gölgesi altında yaşanan krizin sonucu tuhaftır; islamcıların sağı, kemalistlerin solu temsil ettiği parlamenter oyun çökmüştür.
Το αποτέλεσμα αυτής της κρίσης, που αλέθει όλες τις ταυτότητες στο μύλο της νεοφιλελεύθερης ιδεολογίας, είναι στ’ αλήθεια περίεργο: γκρεμίστηκε όλο αυτό το κοινοβουλευτικό κουκλοθέατρο όπου οι ισλαμιστές εκπροσωπούσαν τη δεξιά και οι κεμαλιστές την αριστερά.
Kemalistler statükoyu muhafaza etmeye uğraşırken, islamcılar cunta anayasasını değiştirmeye uğraşıyorlar.
Έτσι, όταν οι κεμαλιστές προσπαθούν να διατηρήσουν το στάτους κβο, οι ισλαμιστές προσπαθούν ν’ αλλάξουν το σύνταγμα που φτιάχτηκε από τη χούντα του ’80.
İşsizlik: yüzde 14
Enflasyon: yüzde 10
Dış ticaret açığı: 24 milyar dolar
2009 ithalat: 134 milyar dolar
2009 ihracat: 109 milyar dolar
GSYİH kişi başına 2008: 10 bin dolar
Kamu borcu/milli gelir: yüzde 47
Dış borç: 247 milyar dolar
Türkiye'nin Dolar ve YTL bazında GSMH'sı
| |||
Yıl
|
Milyar US-$
|
Milyar YTL
|
Büyüme %
|
2005
|
361.500
|
488.100
|
7,6
|
2004
|
300.600
|
428.900
|
9,9
|
2003
|
239.800
|
356.700
|
5,9
|
2002
|
180.100
|
273.500
|
7,9
|
2001
|
146.100
|
176.500
|
-9,5
|
2000
|
201.500
|
125.600
|
6,3
|
Tablo.1 Dünyada Zengin ile Yoksul Arasında Gelir Adaletsizliği ve Türkiye
En zengin %20
|
En fakir %20
| |
Meksika, 1998
|
57,4
|
3,5
|
Şili,1998
|
61,0
|
3,3
|
Panama,1997
|
52,8
|
3,6
|
Paraguay,1998
|
60,7
|
1,9
|
Guatemala,1998
|
60,6
|
3,8
|
Kolombiya,1996
|
60,9
|
3,0
|
Brezilya, 1998
|
64,1
|
2,2
|
G.Afrika 1993-94)
|
64,8
|
2,9
|
TÜRKİYE,1994
|
55,7
|
4,7
|
Kaynak: Dünya Bankası
Hiç yorum yok:
Yorum Gönder